HPV – możesz mieć wirusa i nawet nie wiedzieć o zakażeniu
Zakażenia wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) należą do najczęstszych infekcji narządów płciowych u ludzi. Zakażenie mogą dotykać różnych partii ciała. Mówi się, że aż 80% aktywnych seksualnie kobiet i mężczyzn może zakazić się tym wirusem w ciągu
swojego życia, nawet wielokrotnie.
Występują typy onkogenne wirusa, wiążące się z dużym ryzykiem rozwoju zmian nowotworowych. Należą do nich typy HPV: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. Pozostałe typy HPV określane są jako niskiego ryzyka, niektóre mogą być odpowiedzialne za rozwój zmian brodawczakowatych błon śluzowych i skóry, tzw. kłykcin kończystych.
Badania wskazują, iż HPV odpowiada za:
-prawie 100% stanów przedrakowych i raków szyjki macicy
-64-100% stanów przedrakowych i nowotworów pochwy
-90% nowotworów odbytu
-30% nowotworów prącia
-15-30% nowotworów sromu
-3,7% nowotworów jamy ustnej
-11% nowotworów nosogardzieli
-19,9% nowotworów nasady języka, migdałków
-25% nowotworów nieokreślonej części gardła.
Zakażenie najczęściej przebiega bezobjawowo – możesz mieć wirusa i nie wiedzieć o
zakażeniu.
Jak przenoszony jest wirus HPV?
Do zakażenia może dojść poprzez jakikolwiek kontakt z narządami płciowymi, np. podczas pochwowego, oralnego lub analnego stosunku płciowego lub dotykania narządów płciowych. W rzadkich przypadkach wirus HPV może zostać przeniesiony z zakażonej matki na noworodka podczas porodu.
W jaki sposób można się zarazić HPV?
bezpośredni kontakt ze zmianami na skórze lub błonach śluzowych („skin-to-skin”)
kontakty seksualne – w tym także seks analny i oralny
droga oralno-oralna – bardzo głęboki pocałunek (bardzo rzadko)
zakażenie wertykalne – z matki na dziecko podczas porodu
tzw. autoinokulacja – bardzo rzadko występujące przeniesienie dłońmi wirusa, np. podczas
korzystania z toalety, lub przeniesienie wirusa z sąsiednich tkanek, np. z szyjki macicy na
pochwę
W jaki sposób zbadać się na obecność wirusa HPV?
Profilaktyka chroni przed rozwojem raka szyjki macicy. Nowotwory wywołane przez HPV, dopóki nie są zaawansowane, często nie dają żadnych objawów. Z tego powodu tak istotna jest profilaktyka w postaci regularnie wykonywanej cytologii. Badanie to jest bezbolesnym wymazem z kanału i tarczy szyjki macicy, specjalnie przystosowaną do tego szczoteczką. Zaleca się, aby pierwsze badanie cytologiczne było wykonane już po pierwszym współżyciu seksualnym lub najpóźniej w 25 roku życia. Powinno być powtarzane raz w roku, a następnie, jeśli wyniki są prawidłowe, co trzy lata. Kobiety z grup podwyższonego ryzyka raka szyjki macicy (z HIV, HPV, osłabioną odpornością, palące) powinny wykonywać cytologię co roku.
Dodatkowo wykonać można test w kierunku HPV – wykryje on obecność wirusa jeszcze zanim pojawią się zmiany spowodowane jego obecnością. Test ten wykryje również typ wirusa HPV, co może pomóc w dalszej diagnostyce jak i leczeniu.
Jak chronić się przed HPV?
Szczepienie przeciw HPV może chronić przed niektórymi nowotworami i chorobami wywoływanymi przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Dotyczą one zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania na stany przednowotworowe oraz nowotwory szyjki macicy, pochwy, sromu i odbytu, a także brodawki narządów płciowych, tzw. kłykciny kończyste. To sprawdzona forma profilaktyki przeciwnowotworowej – szczególnie ważna przed pierwszym kontaktem z wirusem. Osoby, które miały już kontakt z wirusem HPV, nadal mogą zyskać ochronę przed innymi, groźnymi typami wirusa. Nie ma górnej granicy wieku dla szczepienia przeciw HPV.
Zaszczepić się może każdy powyżej 9. roku życia. Najwyższą skuteczność zapewnia szczepienie przed rozpoczęciem współżycia, czyli przed pierwszym potencjalnym kontaktem z wirusem. Osoby już aktywne seksualnie również mogą odnieść korzyści ze szczepienia – dotyczy to osób, które nigdy nie miały styczności z wirusem jak i tych, którzy mieli w przeszłości wykrytą obecność wirusa HPV. Badania wskazują iż występuje wtedy niższe ryzyko nawrotu zmian chorobowych.
